DOĞU SORUNU VE ÇÖZÜMÜ (2)

Türklerle Kürtleri bir araya getirip birleştiren râbıtanın İslâm, hilâfet ve İslâmi değerler olduğunu gösteren delillerden bir tanesi, yine Nutuk’tan on üçüncü kolordu komutanı Ahmet Cevdet Paşa’nın Sivastaki 3. Kolordu komutanlığına yolladığı şu vesikadır:

Vesika, 88. “... Henüz Malatya meselesi sükun kespetmemişken şimdi mercii muhaberatın kongre addedilerek merkezi hükümetle büsbütün kat’i alâka edildiğinin ilan ve ifşa edilmesini bu nokta-i nazardan mahzurlu görüyorum. Bahusus mıntıkamda arap ve kürt bir çok aşair olduğundan bunları hilâfet siyasetiyle elde tuttuğumuzu nazar-ı dikkate almak lazımdır” (Nutuk. Cilt 3. Sahife 986. MEB. İstanbul 1996)

Görüldüğü gibi 13. Kolordu komutanı Ahmet Cevdet paşa, Anadolu daki Kuvvâ-i Milliye hareketinin İstanbul’daki merkezi hükümetle ilişkilerini kesmesini sakıncalı görmektedir. Buna gerekçe olarak ta kendi mıntıkasında Arap ve Kürt bir çok aşiretin bulunduğunu ve bu aşiretleri Hilâfet siyasetiyle elde tuttuklarını beyan etmiş böylece hilâfete aykırı bir tavır alınırsa bu kavimleri elde tutmanın mümkün olmayacağına işaret etmiştir.

Hatta 15. Alay komutanı İlyas Bey’in 15 Eylül 1919’da “Gayet aceledir, hiç durmayacaktır” notuyla Sivas’taki 3. Kolordu komutanlığına gönderdiği vesika da Elazığ ve Malatya civarındaki kasaba, nâhiye ve köylerde Sivas kongresinin amacının tam bilinmediğini, İstanbuldaki hükümetle alakanın kesilmesinin bu bölgederde hilâfetten ayrılmak, padışahı tanımamak gibi bir takım yanlış anlaşılmalara götüreceğini, bu durumun, cahil halkı ve kürtleri “kürtlük” emelleri besleyenler tarafından isyana teşvik edeceğini bildirmektedir. (Bkz. Nutuk, Vesika 89. Cilt 3. Sh. 986. MEB. 1996)

Anadoludaki kürtleri ve diğer aşiretleri İslâm, hilâfet ve İslâmi değerlerin bir arada tuttuğunu gösteren vesikalardan bir kaç tanesi şöyledir.

Vesika, 38. Erzurum 23.7. 1919. Mustafa Kemal’in Erzurum kongresinde yaptığı konuşma: “... En son olarak niyazım şudur ki, Cenâb-ı vâhibulâmâl Hazretleri Habibi Ekrem-i hürmetine bu mübarek vatanın sahip ve müdafii ve diyânet-i celile-i Ahmediye’nin ilâ yevmül kıyâm hâris-i esdak’ı olan millet-i necibemiz’i ve makam-ı saltanat ve hilâfet-i kübrâyı masun ve mukaddesâtımızı düşünmekle mükellef olan heyetimizi muvaffak buyursun. Amin”. Tercüme: “En son olarak niyazım şudur ki, İnsanların emellerini hibe eden Allah Teâlâ Hazretleri, en değerli insan, sevgilisi Hz. Muhammed hürmetine, bu mübarek vatanın sahibi, savunucusu ve kıyamete kadar islâm dininin en sâdık bekçisi olan necib milletimizi, saltanat makamını, büyük hilâfeti korusun, kutsal değerlerimizi düşünmekle mükellef olan heyetimize başarılar versin. Amin” (Nutuk, cilt 3. Sh. 931. MEB. İstanbul 1996)

İşte Mustafa Kemal’in bu ve buna benzer diğer cümlelerinden dolayı Kürd’ü, Türk’ü, Laz’ı ve Çerkez’iyle birlikte Anadolunun müslüman halkı Mustafa Kemal’e ve Kuvva-i Milliye’ye gönül ve destek vermişti.

Vesika, 27. 21 Haziran 1919. Mustafa Kemal’in İstanbul’da bazı zâtlara gönderdiği özel mektub: “Devletin inkisâmı mevzu bahis olduğu bir sırada İngiliz propagandasıyla baş veren Kürdistan istkiklali gibi cereyanlar dahi bilmuharabe taraftaranım celb ve hilâfet ve saltanat etrafındaki gâyeyi müşterekemize dâvet ve tamam-ı mutâbakât suretiyle lehül hamd lehimize dönmüş ve kongreye davet olunmuştur” (Nutuk. Cilt 3. Vesikalar. Sh. 917. MEB. İstanbul 1996).

Mustafa Kemal’in bu mektubunun bize verdiği mesajlar şunlardır:

• Kürtlerin isyan edip ayrılmak istemeleri ingilizlerin propagandasıyla gerçekleşmiştir. O halde ingilizler bizi bölüp parçalamak için ortalığı karıştırmışlardır.
• Ayrı bir kürdistan hayali ingilizlerin, dış güçlerin emellerine hizmet eder.
• Ancak ingilizlerin bu oyunu, Mustafa Kemal’in bölge halkını hilâfet ve saltanat etrafındaki ortak gayeye çağırmakla bozulmuştur. Türklerle kürtler arasında İslâm etrafında mutabakat sağlanmıştır.
• Günümüzdeki doğu meselesinin oluşmasında da Amerika, İsrail ve İngiliz gibi dış güçlerin parmağı vardır. O halde doğu meselesini Mustafa Kemalin çözdüğü gibi İslâm etrafındaki mutabakat ile çözebiliriz. Diğer bir ifadeyle Türk’ü Kürd’e, Kürd’ü Türk’e kardeş yapıp birlik , beraberlik ve sevgi içinde yaşamalarını sağlayacak tek bağ İSLÂMDIR...