عَنْ أَبِي ذَرٍّ رضي الله عنه قاَلَ : قاَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : عُرِضَتْ عَلَيَّ أَعْمَالُ أُمَّتِي حَسَنُهَا وَسَيِّئُهَا فَوَجَدْتُ فِي مَحَاسِنِ أَعْمَالِهَا اْلأَذَى يُمَاطُ عَنِ الطَّرِيقِ وَوَجَدْتُ فِي مَسَاوِي أَعْمَالِهَا النُّخَاعَةَ تَكُونُ فِي الْمَسْجِدِ لاَ تُدْفَنُ . رواه مسلم

Ebu Zerr (r), Hz Peygamber (sav.)’ in şöyle dediğini rivayet etti: “Ümmetimin –iyi, kötü- bütün amelleri bana gösterildi. Ümmetimin güzel amelleri arasında (diken, taş, cam ve çöp gibi) eziyetleri yollardan söküp atmayı gördüm. Kötü amelleri arasında da mescidlerde temizlenmeyen tükrükleri gördüm”. (Müslim, Mesacid 57)

* * *

İmam Müslim, Ebu Zer (r.a.)’tan rivayet etti. Hz. Fahr-i Cihan (a.s.v) şöyle buyurdu:

عُرِضَتْ عَلَيَّ أَعْمَالُ أُمَّتِي Ümmetimin amelleri (yaptığı işleri) bana gösterildi.

حَسَنُهَا وَسَيِّئُهَا İyi-kötü bütün işleri (bana gösterildi)

فَوَجَدْتُ فِي مَحَاسِنِ أَعْمَالِهَا (Ümmetimin) güzel amelleri arasında

اْلأَذَى يُمَاطُ عَنِ الطَّرِيقِ (diken, taş, cam ve çöp gibi) eziyetleri yollardan söküp atmayı (buldum, gördüm).

وَوَجَدْتُ فِي مَسَاوِي أَعْمَالِهَا Ümmetimin kötü amelleri arasında da

النُّخَاعَةَ تَكُونُ فِي الْمَسْجِدِ لاَ تُدْفَنُ Mescidlerde izale edilmeyen tükrükleri gördüm....

* * *

ÇEVRE TEMİZLİĞİ VE İSLAM

İslam’ın yüce değerler sistemi olduğunu gösteren hadis-i şeriflerden bir tanesi de bu hadis-i şeriftir. Hz. Fahr-i Cihan Efendimiz (a.s.v) bu hadis-i şerifte, kamu yararına, âmme’nin maslahatına, halkın faydasına olan işlere, bizlerin dikkatini çekmiş ve Nübüvvet Müessesesinin bu konulara ne kadar çok önem verdiğini bir kere daha göstermiştir... Efendimiz (a.s.v)’ın, ümmetinin güzel amelleri arasından, özellikle, yollarda, halka açık yerlerde, Müslümanlara zarar veren şeylerin kaldırılıp yok edilmesini zikretmesi, bu konunun ehemmiyetini gösterdiği gibi, bizleri böyle güzel davranışlar yapmaya teşvik etmiş, ayrıca böyle güzel davranışlarda bulunanları Nübüvvet diliyle övmüştür. Buna göre, halka açık yerlerde -özellikle yollarda- Müslümanlara zarar veren diken, taş, cam parçası, çivi veya herhangi bir çöp gibi şeyleri kaldırıp kenara atan, yok eden bir kimse Hz. Fahr-i Cihan’ın diliyle takdir edilmiştir.

Resulullah (s.a.v), İmam Buhari’nin (İman, 3)’de, İmam Müslim’in de (İman, 58)’de rivayet ettiği bir hadis-i şerifte,

اْلإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ اْلأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ

“İman yetmiş küsür şubeye ayrılır. En üstün şubesi ( لا اله الاالله ) sözüdür. En alt şubesi de yollardan eziyet veren bir şeyi kaldırmaktır” diyerek yollardan Müslümanlara eziyet veren bir şeyi kaldırmayı imanın bir parçası saymıştır... Dinde, imanın ne kadar önemli bir yere sahip olduğu hatırlanacak olursa, Efenidmiz (a.s.v)’ın bu konuya ne kadar büyük bir ehemmiyet verdiği çok daha açık anlaşılacaktır.

Yine Efendimiz (a.s.v), Buharî (Cihat 72), Müslim (Zekat 56)’da rivayet edilen bir hadis-i şerifte, yollardan eziyet veren bir şeyi kaldırmayı SADAKA olarak değerlendirmitşir.

Çevre kirliliği, çevre düzenlemesi konularında uluslararası konferansların, panellerin düzenlendiği günümüz dünyasından, bu konuyla ilgili olarak, fakültelerin kurulduğu, doktora tezlerinin yapıldığı, hükümetlerin ek bütçe ayırdığı günümüz dünyasından on dört asır önce Efendimiz (a.s.v)’ın çölün ortasında söylediği bu sözlerin kıymetni çok daha iyi anlamaktayız.

Çevrenin korunması, temiz tutulması ve kirliliğe engel olmak için bu sözlerden daha tesirli başka bir söz var mıdır? Çevreyi insan kirlettiğine göre, insanın kalbini ve beynini bu sözlerle aydınlatmadan, onun çevreye zarar vermesine engel olabilir miyiz!?.

Bakınız çölün ortasından, kıyamete kadar gelecek olan bütün çağları aydınlatan Gül Muhammedimizin (a.s.v), konuyla ilgili gül sözlerinden bir tanesine...

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : لَقَدْ رَأَيْتُ رَجُلاً يَتَقَلَّبُ فِي الْجَنَّةِ فِي شَجَرَةٍ قَطَعَهَا مِنْ ظَهْرِ الطَّرِيقِ كَانَتْ تُؤْذِي الْمُسْلِمِينَ

“Müslümanlara zarar vermesin diye yolun ortasınddan bir ağaç dalını kesip atan bir adamı, cennette nimetler içinde yüzerken gördüm...” (Müslim, Birr 129)

Efendimiz (a.s.v)’ın, yollarda halka zarar veren şeylere karşı hassasiyetini gösteren, dolayısıyla halkın mutluluğuna, huzuruna ve saadetine Efendimizin ne kadar düşkün olduğunu delillendiren hikmet dolu şu hadis-i şerife bir kulak verelim:

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: إِيَّاكُمْ وَالْجُلُوسَ عَلَى الطُّرُقَاتِ فَقَالُوا مَا لَنَا بُدٌّ إِنَّمَا هِيَ مَجَالِسُنَا نَتَحَدَّثُ فِيهَا قَالَ فَإِذَا أَبَيْتُمْ إِلاَّ الْمَجَالِسَ فَأَعْطُوا الطَّرِيقَ حَقَّهَا قَالُوا وَمَا حَقُّ الطَّرِيقِ؟ قَالَ: غَضُّ الْبَصَرِ وَكَفُّ اْلاَذَى وَرَدُّ السَّلاَمِ وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهْيٌ عَنِ الْمُنْكَرِ 

“ Yollarda oturmaktan şiddetle sakının!” Sahabeler dediler ki: “ Ey Allah’ ın Rasulü! Bazen yollarda oturup konuşmak zorunda kalıyoruz?!” Hz. Fahr-i Cihan buyurdu: “O zaman yolun hakkını verin...” “Yolun hakkını vermek nedir?” dediler. Rasulullah (s.a.v) şu cevabı verdi: 1- Nâ mahreme bakmamak, 2- İnsanlara eziyet vermemek, 3- Selama cevap vermek, 4- İyiliği emretmek, teşvik etmek, 4- Kötülüğe engel olmak . (Buharî, Mezâlim 22. Müslim, Libas 114)