Hadislerin kelimesi kelimesine rivayet edilmediğini iddia edenler, bu iddialarına dayanarak, hadislerin lafızlarından –Kuran'daki gibi- hüküm çıkarılamayacağını söylüyorlar. Bu iddianın arkasında yatan gerçek ise İslam fıkhını tahrif etmektir. Halbuki başta İmam Malik olmak üzere mezhep imamları hadislere çok büyük ehemmiyet vererek tıpkı kuran gibi hadislerin de lafızlarından ve harflerinden hükümler çıkarıp mezheplerini bu hükümler üzerine bina ediyorlardı.

Hatta hadislerin lafızlarından değil harekelerinden bile çeşitli neticeler ve ahkamlar çıkarıyorlardı. Tıpkı "Zekâtü'l-Cenîni Zekâtü Ümmühü" hadisinde olduğu gibi. Bir hayvan kesilip te karnından cenin çıkarsa bu ceninin de kesilmesi gerekir mi gerekmez mi? Bu konuda Mâlikî'ler, Hanbelî'ler ve Şâfiî'ler yukarıdaki hadisin ikinci kısmındaki "Zekât" kelimesini ötreli okuyup "Annesinin kesilmesi ceninin kesilmesidir" manasını vererek cenini tekrar kesmeye gerek kalmadığı hükmünü vermişlerdir. Ancak hanefîler ise hadisin ikinci kısmındaki zekat kelimesini üstünlü okuyarak "Ceninin kesilmesi annesinin kesilmesi gibidir" manasını verip annesi nasıl kesiliyor ise cenini de öyle kesmek gerekir hükmümü çıkarmışlardır.

İmam Beyhâkî "El-Medhal" adlı meşhur eserinde Mâlikî mezhebinin kurucusu İmam Mâlik'in Allah Rasûlü sallallahü aleyhivesellem'in hadislerini elif'i, be'si, ye'siyle birlikte (yani kelimesi kelimesine, harfi harfine) ezberleyip naklettiğini rivayet etmiştir.

Şeyhulislam İbnü Hacer el-Askalânî "Fethu'l-Bârî Fî Şerhi Sahîhi'l-Buhârî" adlı muhteşem eserinde kendisinden övgüyle sözettiği Abdullah bin Ebî Cemra el-Endelûsî Sahîh'i-Buhari'ye yaptığı meşhur şerhinin mukaddimesinde bu konuyla ilgili olarak şöyle der:

Hadislerin tatlı ve lezzet veren lafızlarıyla kalplerin cehâlet paslarını temizlemek için hadislerin lafızlarına daldım. Zira Rasûlullah sallallahü aleyhi vesellem eğer konuşmasına bir harf ilave ediyor veya bir harf çıkarıyor ise, bu mutlaka anlamlı bir manadan dolayıdır (Yani hadislerin lafızları ve lafız değişiklikleri mutlaka bir anlam ifade eder). Çünkü Rasûlullah sallallahü aleyhi vesellem hevâsından konuşmaz. Bu nedenle ulemanın çoğunluğu –tıpkı kuran gibi- hadislerin de kelimesi kelimesine nakledilmesinin zorunlu olduğunu söyler. Zira her ikisi de Allahtan gelen bir vahiydir. Bu vahiy ya melek vasıtasıyla gelen Kurandır, veyahut ta (bazen melek, bazen de) ilham yoluyla gelen sünnettir.

Mezhep imamlarının hadislere verdiği büyük önemi göstermesi açısından İmam Mâlik'in bir kıssassını zikredelim: Dönemin halifesi İmam Mâlik'in evine ziyarete gelir. Ancak imam onu karşılamakta gecikir. Bir müddet sonra halifenin karşısına çıkınca halife ona:

• Ey Mâlik! Hâlâ daha yöneticileri zelil etmeye devam mı ediyorsun?, diye sorar. İmam Mâlik bu soruya şöyle cevap verir:
• Allah'a yemin ederim ki "Hayır". Ancak ben senin geldiğini duyunca, senin mutlaka bir hadis sormak için geldiğini anladım. Benim de o anda abdestim yoktu. Abdestsiz olarak hadis hakkında konuşmayı kerih gördüm ve hemen kalkıp abdest aldım.

Fakihler İmam Mâlik'ten kendilerine bir şeyler öğretmesini talep edince İmam Mâlik onlara ne istediklerini sorardı. Eğer onlar fıkhî bir mesele hakkında konuşmasını istediklerini söylerlerse, İmam Mâlik bulunduğu hal üzerine onların karşısına çıkardı. Eğer onlar hadis istediklerini söylerlerse, İmam hemen abdest alır, güzel kokular sürer ve en güzel elbiselerini giydikten sonra onların karşısına otururdu.

İslam ilim tarihinde "Re'y" ekolünün kurucusu olarak bilinen İmam Ebû Hanife bile bir çok fıkhi meselede , Allah Rasûlü'ne olan derin saygısından dolayı kendi görüşüne göre hüküm vermekten sakınmış eğer o konuda zayıf bir hadis varsa kendi görüşünü Allah Rasulü'nün önüne geçirmekten korktuğu için o zayıf hadisle amel etmiştir. Çünkü "zayıf hadis" demek Hadis usûlü termolojisinde bize ulaşmasında bir problemi olan hadis demektir. Yoksa kesinlikle Allah Rasünün söylemediği bir hadis demek değildir. Belki Allah Rasûlü o hadisi gerçekten söylemiş olabilir, ancak bize ulaşmasında bir problem oluşmuştur. Bu nedenle zayıf hadis katagorisinde yerini almıştır.

Mezhep imamlarının bu titizliği hiç şüphesiz ki onların Allah Rasûlü'ne olan sevgilerinin büyüklüğünden kaynaklanmaktadır. İşte İmam Mâlik'in dedesi sahabe Enes bin Mâlik!... Rasûlullah'a on yıl hizmet eden ve "Ben Rasûlullah'ın ellerinden daha yumuşak ne bir kadifeye ne de bir ipeğe dokundum. Rasûlullah'ın kokusundan daha güzel hiç bir kokuya rastlamadım" diyen büyük sahabe!.. Allah Rasûlü'nün vefâtından sonra Tâbiîn'den talebeleri kendisinden hadis talep ettikleri zaman o da abdest alır, en güzel elbiselerini giyer, güzel kokular sürerdi... Hadise başlayıp ta "Rasûlullah sallallahü aleyhi vesellem şöyle buyurdu.." derken O sevgiliyle birlikte geçirdiği anılar gözlerinin önüne gelir ve hadisi tamamlayamadan hıçkıra hıçkıra ağlamaya başlardı!...

Sahabenin yetiştirdiği Tâbiîn nesli de aynı şekilde Allah Rasûlü'ne (sav.) derinden bağlıydı. Bir gün Enes radıyallahu anh hadis anlatırken Tâbiîn'den talebesi muhaddis Sâbit el-Bünâni hocasına:

• "Ey Enes! Şu eller Allah Rasûlü'nün ellerini tuttu mu?" diye sormuş, onun da
• Evet" demesi üzerine
• Ver o elleri öpeyim!, diyerek hocasının ellerini öpmeye başlamıştır.

Bkz. Abdullah b. Ebî Cemra el-Endelûsî "Behcetü'n-Nüfûs" 1/3

Bkz. Suyûtî, "Tedrîbü'r-Râvî" 2/69

Bkz. Suyûtî, "Tedrîbü'r-Râvî" 2/101

Bkz. Abdullah b. Ebî Cemra el-Endelûsî "Behcetü'n-Nüfûs" 1/3

Abdullah b. Ebî Cemra el-Endelûsî "Behcetü'n-Nüfûs" 1/3

Buhârî, Menâkıb 23.